| Polskie Towarzystwo Krajoznawcze | |
| Prezes | Mieczysław Bonisławski |
| Rok założenia | 1993 |
| Nr KRS | 0000034833 |
| Data rejestracji | 10 sierpnia 2001 |
| Status | OPP |
| Rodzaj stowarzyszenia | Stowarzyszenie |
| Siedziba | Zielona Góra, |
| Zasięg | Rzeczpospolita Polska i zagranica |
| Adres | ul. Podgórna 50c lok. 011 65-246 Zielona Góra (e-mail) |
| Telefon | 068 324 55 95 |
| Strona internetowa | |
Spis treści |
Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTKraj.) - powstałe w 1906 r. z inicjatywy m.in. Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera i innych. Powstało w Warszawie, a swoim zasięgiem obejmowało zabór rosyjski. Jednym z głównych jego celów było ukazywanie piękna ziemi polskiej oraz rozbudzanie uczuć patriotycznych poprzez poznawanie Polski. Towarzystwo wielką wagę przywiązywało do wychowywania młodzieży. Liczne grono działaczy społecznych (wśród nich m.in. Mieczysław Orłowicz) podjęło się roli przewodników i wychowawców.
PTKraj. prowadziło działalność popularyzatorską, wydawniczą i turystyczną. W szczególności Towarzystwo organizowało i prowadziło muzea krajoznawcze, m.in. w Kaliszu (1908), Suwałkach (1908), Piotrkowie Trybunalskim (1909), Łowiczu (1910), Sandomierzu (1921), Nowogrodzie nad Narwią (1927) i Warce. Ich zbiory gromadzone były przez członków PTKraj. z danego terenu.
Towarzystwo wydawało przewodniki, informatory i pocztówki, a także (od 1910 roku) rocznik krajoznawczy Ziemia. Publikowali w nim m.in. Ludwik Krzywicki, Wacław Nałkowski, Eugeniusz Romer, Ludomir Sawicki, Stanisław Thugutt.[1]
Pierwsze schronisko PTKraj. powstało w Świętej Katarzynie, u podnóża Łysicy w Górach Świętokrzyskich. Kolejne powstawały na atrakcyjnych turystycznie nizinnych obszarach kraju.
Po I wojnie światowej i odzyskaniu niepodległości towarzystwo objęło działalnością cały kraj. Powstawały liczne oddziały i koła. Organizacja prężnie rozwijała się do wybuchu II wojny światowej.
Towarzystwo reaktywowano w 1945. Ze względów politycznych, pod wpływem władz państwowych, powstał projekt rozwiązania PTKraj. (jak również Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego) i stworzenia nowej, jednej organizacji turystycznej w Polsce. W dniu 16 grudnia 1950 odbyły się dwa osobne zjazdy PTT i PTKraj., które powzięły dwie niezależne uchwały o samorozwiązaniu się jednej i drugiej organizacji. W dniu następnym, 17 grudnia 1950, grupa prywatnych osób (a nie delegatów na zjazdy organizacji, które prawnie już nie istniały) powołała Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Do nowo powstałej organizacji nie weszli m.in. znani działacze PTKraj. Leopold Węgrzynowicz i Mieczysław Orłowicz.
W obecnie obowiązującym Statucie PTTK znajduje się informacja, że Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze […] powstałe w 1950 roku z utworzonego w 1873 roku Towarzystwa Tatrzańskiego, przekształconego w 1920 roku w Polskie Towarzystwo Tatrzańskie oraz utworzonego w 1906 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, jest spadkobiercą tradycji i dorobku ideowego, a także następcą prawnym majątku tych Towarzystw. [2]
Stowarzyszenie pod nazwą Polskie Towarzystwo Krajoznawcze powstało również w III RP, w 1993 r. Obecnie ma status organizacji pożytku publicznego.
Współczesne PTKraj. powołali do życia działacze krajoznawstwa i nauczyciele, dla których w ówczesnym PTTK brakowało wychowania przez turystykę oraz pracownicy branży turystycznej (np. z Almaturu). Inicjatywa zrodziła się w środowisku Zielonej Góry, Poznania i Szczecina.
Obecnie PTKraj. jest jednym z organizatorów specjalistycznego wypoczynku dla dzieci z rodzin patologicznych, szkoli przewodników, pilotów, wychowawców kolonijnych. Prowadzi sezonowe bazy dla dzieci i młodzieży w górach (Polanica Zdrój, Wisła) i nad morzem (Kołobrzeg, Świerzno koło Kamienia Pomorskiego, Łeba).
Z działalności krajoznawczej i badawczej istotna jest praca nad starymi kolejami, np. koleją szprotawską. Co roku, jesienią, odbywają się Zloty Krajoznawcze dla dzieci i młodzieży.
Towarzystwo jest udziałowcem, powołanej przez siebie, spółki Poltur Polska, nawiązującej w swej nazwie do Biura Podróży PTKraj. "Poltur", które działało przed II wojną światową.